พลังงานชุมชนกับการสร้างความ “ตระหนักรู้ด้านพลังงาน” Energy Literacy

การวางแผนพลังงานชุมชนกับการ สร้างความตระหนักรู้ด้านพลังงาน

โครงการวางแผนพลังงานชุมชน โดยกระทรวงพลังงาน เป็นการทำงานร่วมกันระหว่างประชาชน องค์การปกครองส่วนท้องถิ่น และสำนักงานพลังงานจังหวัด เพื่อสรา้งความสามารถในการบริหารจัดการพลังงานอย่างครบวงจรในระดับตำบลชุมชน ผ่านกระบวนการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วม เป็นการพัฒนาความรู้ในด้านต่างๆ เช่น รู้ข้อมูลค่าใช้จ่ายการใช้พลังงานในระดับครอบครัว ชุมชน ตำบล รู้เทคโนโลยีพลังงานที่เหมาะสมที่จะนำมาปรับใช้กับวัตถุดิบพลังงานทดแทนจาก วัสดุเหลือใช้ในท้องถิ่น นำไปสู่การวางแผนพลังงาน เกิดกิจกรรมการพัฒนาพลังงานทดแทนและอนุรักษ์พลังงาน ที่หลากหลาย นำไปสู่การลดรายจ่าย เพิ่มรายได้ ขยายโอกาสของประชาชน รักษาสิ่งแวดล้อมในท้องถิ่น การดำเนินงานอย่างต่อเนื่องกว่า 10 ปีเริ่มเห็นผล กระบวนการเรียนรู้จากการวางแผนพลังงาน ทำให้ประชาชนในท้องถิ่นเกิดความตระหนักรู้ ปรับตัว พัฒนาทักษะความสามารถในการก่อสร้างติดตั้ง พัฒนาต่อยอดระบบพลังงานในชุมชน ร่วมกันดูแลบำรุงรักษา แก้ปัญหาได้ด้วยตนเอง เป็นพัฒนาการของประชาชนในท้องถิ่นสู่การเป็นบุคคลที่มี”ความตระหนักรู้ด้าน พลังงาน” หรือ Energy Literacy
……………..คำว่า Literacy ในทางการศึกษา หมายถึง “ความสามารถในการอ่านออกเขียนได้” ซึ่งต่อมาได้มีการนำคำดังกล่าวมาใช้ประกอบกับความรู้ความสามารถของคนในด้านเฉพาะอื่นๆ อาทิ ความรู้ความเข้าใจด้านคอมพิวเตอร์ (Computer Literacy) หรือ ความรู้ความเข้าใจพื้นฐานด้านการเงิน (Financial Literacy)

…………..ในด้านพลังงาน มีการใช้คำว่า Literacy มาประกอบกับคำว่า พลังงาน เพื่อให้มีการหมายถึง ความรับรู้ ความมีจิตสำนึก ความมีเหตุมีผลด้านพลังงาน การจะใช้คำว่า การอ่านออกเขียนได้ด้านพลังาน จึงไม่สามารถจำกัดความได้ครอบคลุม อีกทั้ง เป็นคำที่ยาว ไม่สะดวกต่อการนำไปรณรงค์ ดังนั้น จึงเป็นที่มาของการใช้คำว่า “ความตระหนักรู้ด้านพลังงาน” (Energy Literacy) ซึ่งหมายถึง “ความเข้าใจในธรรมชาติและบทบาทของพลังงานในจักรวาลและชีวิตของเรา นำไปสู่การใช้ความรู้ ความเข้าใจเพื่อตอบคำถามและแก้ไขปัญหาด้านพลังงาน”

………………บุคคลที่มีความตระหนักรู้เรื่องพลังงานจะมีลักษณะต่อไปนี้

……………1. รู้เรื่องระบบพลังงานและสามารถเรียนรู้เรื่องพลังงานได้ตลอดชีวิต

……………2. ใช้ข้อมูลในการตัดสินใจเลือกใช้พลังงานโดยคำนึงถึงผลกระทบที่ตามมา

……………3. สามารถประเมินความน่าเชื่อถือของข้อมูลที่เกี่ยวกับพลังงานได้

……………4. รู้เรื่องการจัดหาและใช้พลังงาน

……………5. ใช้พลังงานอย่างมีเหตุผล

……………หลัก 7 ประการ ในเรื่องความตระหนักรู้เรื่องพลังงาน

……………1. พลังงานเป็นเรื่องจับต้องได้และวัดค่าได้ทางวิทยาศาสตร์

……………2. ความเปลี่ยนแปลงของโลกเป็นเรื่องของการเปลี่ยนแปลงพลังงาน

……………3. มีแหล่งพลังงานมากมายที่มนุษย์นำมาใช้ในชีวิตประจำวัน

……………4. กระบวนการเปลี่ยนแปลงทางชีวภาพเป็นการเปลี่ยนแปลงด้านพลังงาน

……………5. การตัดสินใจด้านพลังงานประกอบด้วยปัจจัยหลายด้าน

……………6. มนุษย์ในสังคมมีปัจจัยมากมายในการเลือกใช้พลังงาน

……………7. คุณภาพชีวิตของคนในสังคมขึ้นอยู่กับการเลือกใช้พลังงานที่เหมาะสม

การวางแผนพลังงานชุมชนเป็นกระบวนการเรียนรู้ภาคประชาชนสู่การเป็นบุคคลที่มี”ความตระหนักรู้ด้าน พลังงาน” หรือ EnergyLiteracy ที่พร้อมจะเป็นกำลังสำคัญในการขับเคลื่อนพลังงานยั่งยืน สรา้งความมั่นคงด้านพลังงานให้กับท้องถิ่นและประเทศชาติ ต่อไป

**อ้างอิงจาก วารสาร Energy Plus ฉบับประจำเดือน ต.ค. – ธ.ค. 2556 และ จากนิทรรศการการส่งเสริมความตระหนักรู้ทางด้านพลังงาน กระทรวงพลังงาน