ป่าเด็งคว้ารางวัล รางวัล ASEAN Energy Awards 2017

เครือข่ายรวมใจตามรอยพ่อต.ป่าเด็ง อ.แกางกระจาน จ.เพชรบุรี ชุมชนเข้มแข็งด้านพลังงานทดแทนพึ่งตนเอง 1 ใน 19 ตัวแทนประเทศไทย เข้ารับรางวัล ASEAN Energy Awards 2017 ด้านการพัฒนาพลังงานทดแทนที่ไม่เชื่อมโยงกับสายส่ง เมื่อวันที่ 27 กันยายน ที่ผ่านมาณ กรุงมะนิลา ประเทศฟิลิปปินส์

ป่าเด็งได้รับรางวัลชนะเลิศระดับอาเซียน ด้านพลังงานทดแทน ประเภทโครงการที่ไม่เชื่อมโยงกับระบบสายส่งไฟฟ้า (Off-Grid) โครงการผลิตไฟฟ้าและก๊าซชีวภาพเพื่อใช้ในครัวเรือน เครือข่ายรวมใจตามรอยพ่อ

ที่ตั้ง : เลขที่ 87 หมู่ 1 ตำบลป่าเด็ง อำเภอแก่งกระจาน จังหวัดเพชรบุรี

ลักษณะโครงการ : ผลิตไฟฟ้าและก๊าซชีวภาพจากแหล่งพลังงานทดแทนเพื่อใช้ภายในครัวเรือนและชุมชน

แนวคิด/วิสัยทัศน์ ตำบลป่าเด็งมีพื้นที่บางส่วนอยู่ในพื้นที่โครงการพระราชดำริที่ส่งเสริมการประกอบอาชีพการเลี้ยงโคนมและโคเนื้อ ในขณะที่บางส่วนตั้งอยู่ในเขตอุทยานแห่งชาติแก่งกระจานที่มีข้อจำกัดในการใช้พื้นที่ ไม่มีสาธารณูปโภคใดๆ ทั้งไฟฟ้า น้ำประปา ระบบสื่อสาร แม้แต่ถนนก็ยังคงเป็นถนนดินลูกรัง ประชาชนส่วนใหญ่ประกอบอาชีพทำการเกษตรแบบผสมผสาน ต้องอาศัยน้ำฝน จึงเสี่ยงกับสภาพดินฟ้าอากาศที่ไม่แน่นอน ดังนั้นชาวบ้านในชุมชนจึงรวมตัวกันเป็นเครือข่ายภาคประชาชนใช้ชื่อว่า “เครือข่ายรวมใจตามรอยพ่อ” มีวัตถุประสงค์หลักเพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตและเสริมสร้างความเข้มแข็งและการมีส่วนร่วมของชุมชนตามแนวทางทฤษฎีเศรษฐกิจพอเพียงของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชฯ โดยมีผู้นำจากหมู่บ้านและองค์การบริหารส่วนตำบลเป็นพี่เลี้ยง และมีหน่วยงานราชการและเอกชนให้การสนับสนุนและให้ความร่วมมือ จากการดำเนินการที่เข้มแข็งและจริงจัง ทำให้เครือข่ายฯ ได้รับรางวัลจากหลายหน่วยงานทั้งภาครัฐและภาคเอกชน เช่น สำนักงานโครงการพัฒนาแห่งสหประชาชาติ (United Nations Development Program หรือ UNDP) สำนักงานพลังงานจังหวัดเพชรบุรี มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรี สำนักงานเกษตรและสหกรณ์จังหวัดเพชรบุรี กระทรวงพลังงาน ฯลฯ

ในปี 2558 เครือข่ายฯ ได้รับการจัดตั้งเป็น “ศูนย์การเรียนรู้พลังงานทดแทนและเศรษฐกิจพอเพียง” โดยสำนักนโยบายและยุทธศาสตร์ สำนักงานปลัดกระทรวงพลังงาน และเปิดหลักสูตรการฝึกอบรมด้านพลังงาน เช่น การวางแผนด้านพลังงานในระดับชุมชน การติดตั้งระบบก๊าซชีวภาพ การติดตั้งและการดำเนินการผลิตก๊าซชีวมวล การติดตั้งเซลล์แสงอาทิตย์ชุมชนเพื่อการเกษตรและแสงสว่าง ฯลฯ นอกจากนี้ยังดำเนินกิจกรรมด้านพลังงาน อาทิ การผลิตเตาชีวมวล การผลิตไบโอดีเซลจากน้ำมันพืชใช้แล้ว การสูบน้ำเพื่อการเกษตรด้วยพลังงานแสงอาทิตย์ การใช้เตาเผาถ่านและอุปกรณ์ไฟฟ้าประสิทธิภาพสูง เป็นต้น

การดำเนินกิจกรรมของเครือข่ายฯ มีเป้าหมายเพื่อตอบสนองความต้องการและสร้างความเป็นอยู่ที่ดีขึ้นให้แก่ของชุมชน โดยนอกจากกิจกรรมด้านพลังงานทดแทน ยังมีกิจกรรมส่งเสริมอาชีพและความเป็นอยู่อื่นๆ อีกมากมาย อาทิ การส่งเสริมการใช้สารชีวภาพในการทำการเกษตรแทนการใช้สารเคมี การเผาถ่านด้วยเตาเผาถ่านแบบ 200 ลิตรประสิทธิภาพสูงแทนเตาแบบธรรมดา การผลิตเตาชีวมวล การผลิตไบโอดีเซลจากน้ำมันพืชใช้แล้ว การใช้พลังงานแสงอาทิตย์สูบน้ำเพื่อการเกษตรและการชลประทาน การส่งเสริมการใช้อุปกรณ์อนุรักษ์พลังงาน เป็นต้น

โครงการผลิตไฟฟ้าเพื่อใช้ในครัวเรือน เดิมชุมชนใช้เครื่องปั่นไฟดีเซลในการผลิตไฟฟ้า แต่ไม่สามารถใช้งานได้ตลอด 24 ชั่วโมง เพราะต้นทุนค่าเชื้อเพลิงและค่าบำรุงรักษาสูงมาก นอกจากนี้ยังก่อให้เกิดมลพิษด้านอากาศ น้ำ และเสียง ส่งผลกระทบต่อสภาพแวดล้อมและสุขภาพ จึงปรับเปลี่ยนมาใช้แหล่งพลังงานทดแทนศักยภาพสูงในพื้นที่อันได้แก่ พลังงานแสงอาทิตย์ (ความเข้มแสงเฉลี่ย 17-20 MJ/m2-วัน) ของเสีย/ขยะอินทรีย์จากครัวเรือน เศษไม้ ฯลฯ ในการผลิตไฟฟ้าแทน โดยออกแบบระบบให้เหมาะสมกับปริมาณวัตถุดิบและความต้องการใช้พลังงาน การผลิตไฟฟ้าจากพลังงานทดแทนสามารถลดการใช้เชื้อเพลิงสำหรับเครื่องปั่นไฟเทียบเท่าน้ำมันดีเซล 18,421 ลิตร/ปี หรือคิดเป็นปริมาณการลดก๊าซเรือนกระจกได้ 49,884 กิโลกรัมคาร์บอนไดออกไซด์เทียบเท่า/ปี โดยมีต้นทุนการผลิตไฟฟ้าจากพลังงานทดแทนเพียงประมาณ 13.8 บาท/หน่วย ซึ่งต่ำกว่าต้นทุนการผลิตไฟฟ้าด้วยเครื่องปั่นไฟฟ้าดีเซลขนาดเล็ก

โครงการผลิตก๊าซชีวภาพเพื่อใช้แทนก๊าซหุงต้ม ก๊าซชีวภาพถือเป็นพลังงานหมุนเวียนชนิดแรกที่สมาชิกเครือข่ายให้ความสนใจ เพราะมีวัตถุดิบด้านมูลสัตว์ค่อนข้างมาก โดยในช่วงเริ่มต้น (ปี 2553) มีการติดตั้งใช้งานแบบถังพลาสติก ขนาด 200 ลิตร 500 ลิตร จากนั้นจึงพัฒนาเป็นแบบบอลลูนซึ่งมีพื้นที่กักเก็บก๊าซชีวภาพได้มากขึ้น นอกจากนี้ในปัจจุบันยังสามารถต่อยอดนำก๊าซชีวภาพไปใช้งานร่วมกับระบบแก๊สซิไฟเออร์เพื่อใช้กับเครื่องปั่นไฟได้ด้วย โครงการผลิตก๊าซชีวภาพของชุมชนป่าเด็งซึ่งดำเนินการโดยเครือข่ายฯ ยังได้รับการรับรองจากองค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (อบก.) ว่าสามารถลดก๊าซเรือนกระจกได้ 57 ตันคาร์บอนไดออกไซด์เทียบเท่า (ตั้งแต่ปี 2553 จนถึงปัจจุบัน)

การเผยแพร่ขยายผล โครงการนี้สามารถประยุกต์ดำเนินการในพื้นที่ห่างไกล/ชนบทหรือเกาะที่ไม่มีไฟฟ้าหรือแม้กระทั่งกับโครงการที่ต้องการลดต้นทุนค่าเชื้อเพลิงฟอสซิลหรือต้องการแสดงความรับผิดชอบต่อสิ่งแวดล้อม โดยเลือกใช้ระบบออกแบบให้เหมาะสมกับศักยภาพของแหล่งพลังงานทดแทนหรือวัตถุดิบในพื้นที่และความต้องการพลังงานตั้งแต่ปี 2553 เป็นต้นมาเครือข่ายฯ ได้ให้ความรู้และถ่ายทอดการติดตั้ง/ใช้งานระบบผลิตพลังงานจากแหล่งพลังงานทดแทนต่างๆ ให้ชุมชนทั้งในจังหวัดเพชรบุรีและจังหวัดอื่นๆ ในประเทศไทยอย่างต่อเนื่อง โดยไม่เพียงแต่ถ่ายทอดความรู้และเทคโนโลยีให้กับผู้ใช้เท่านั้น แต่ยังสอนวิธีใช้งาน การปรับเปลี่ยนและปรับปรุงให้เหมาะสมกับความต้องการเฉพาะของผู้ใช้งานอีกด้วย

 

*สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมติดต่อ: เครือข่ายรวมใจตามรอยพ่อ
ที่ตั้ง : เลขที่ 87 หมู่ 1 ตำบลป่าเด็ง อำเภอแก่งกระจาน จังหวัดเพชรบุรี 76170
โทรศัพท์ : 085 271 9262 นายโกศล แสงทอง (ประธานเครือข่าย)
อีเมลล์ : go_soccom_4@hotmail.com