“อาสาสมัครพลังงานชุมชน” พลังขับเคลื่อนสู่ความยั่งยืนพลังงานไทย

อาสาสมัครพลังงานชุมชน 10 ปีพลังขับเคลื่อนสู่ความยั่งยืนพลังงานไทย

อส.พน. หรือ อาสาสมัครพลังงานชุมชน เกิดขึ้นพร้อมกับนโยบายการวางแผนพลังงานชุมชนจากกระทรวงพลังงาน ในช่วงปี2551 ที่ดำเนินงานมากว่า 10 ปี “อาสาสมัครพลังงานชุมชน” หมายความว่า บุคคลที่มีความสนใจ มีความเสียสละ อุทิศตนและช่วยเหลือการปฏิบัติงานของหน่วยงานต่างๆในการทำงานด้านการพัฒนาพลังงานในชุมชนท้องถิ่น ซึ่งได้รับการคัดเลือกหรือสมัครใจเข้าเป็นอาสาสมัคร ภายใต้หลักเกณฑ์วิธีการและเงื่อนไขที่กระทรวงพลังงานกำหนด ใช้ชื่อย่อว่า “อส.พน.” มีชื่อภาษาอังกฤษว่า “Local Energy Volunteer” และใช้ชื่อย่อภาษาอังกฤษว่า “LEV” และมีการทำงานร่วมกันในลักษณะ“เครือข่ายอาสาสมัครพลังงานชุมชน” หมายความว่า การเชื่อมโยงของ อส.พน. เพื่อการเรียนรู้ แลกเปลี่ยนข้อมูล ข่าวสาร และประสบการณ์ หรือการทำกิจกรรมร่วมกัน ในการส่งเสริมสนับสนุนการพัฒนาพลังงานชุมชนท้องถิ่น ด้วยความเป็นอิสระและเท่าเทียมกันของบุคคล ภายใต้พื้นฐานการทำงานอย่างมีส่วนร่วม ด้วยความเคารพสิทธิ ซึ่งกันและกัน และใช้หลักธรรมาภิบาลในการทำงาน โดยใช้ชื่อย่อว่า “เครือข่าย อส.พน.” และเรียกเป็นภาษาอังกฤษว่า “Local Energy Volunteer Network” ใช้ชื่อย่อภาษาอังกฤษว่า “LEV-Network”

มีบทบาทร่วมกับสำนักงานพลังงานจังหวัดทั่วประเทศ ในการนำความรู้ความเข้าใจ ด้านการพัฒนาพลังงานทดแทน และอนุรักษ์พลังงาน ลงสู่ชุมชน ผ่านกิจกรรมโครงการ เช่น โครงการอาสาสมัครนักสื่อสาร โครงการวางแผนพลังงานชุมชน โครงการประหยัดพลังงานในครัวเรือน โครงการขยายผลเทคโนโลยีพลังงาน ทดแทน โครงการรณรงค์ความปลอดภัยจากการผลิตและใช้ก๊าซชีวภาพ ก๊าซชีวมวล แสงอาทิตย์เป็นต้น โดยบทบาทของ อส.พน. ในการพัฒนาพลังงานชุมชน เมื่อได้รับการพัฒนาความรู้ความสามารถ จาก กระทรวงพลังงานแล้ว จะเริ่มต้นจากการทำให้บ้านตนเองเป็นต้นแบบในการประหยัดพลังงาน การใช้พลังงานทดแทน ในการลดรายจ่าย เพิ่มรายได้ให้เกิดได้จริงเป็นรูปธรรม ร่วมมือกับเพื่อน อส.พน.ในชุมชน ประชาสัมพันธ์ข่าวสาร เกี่ยวกับเรื่องพลังงาน การถ่ายทอดความรู้ในการใช้เทคโนโลยีพลังงานทดแทน การประหยัดพลังงานด้วยวิธีการต่างๆ ให้กับประชาชน และสถานศึกษาในชุมชน จัดทำแผนงานโครงการพลังงานชุมชน ผลักดันให้มีการบรรจุแผนพลังงาน ในแผนพัฒนาร่วมกับ อปท. หน่วยงานราชการในพื้นที่ เพื่อบูรณาการงานด้านพลังงานกับมิติต่างๆ เช่น เกษตร การศึกษา สิ่งแวดล้อม สุขภาพ วิสาหกิจชุมชน เพื่อน าไปสู่การเป็นชุมชนต้นแบบพลังงานยั่งยืนต่อไป จากนั้นจะมีการ ขยายความร่วมมือในการพัฒนาร่วมกันเป็นเครือข่ายการเรียนรู้แลกเปลี่ยนประสบการณ์กับ อส.พน. ต่างชุมชน ผลจากการพัฒนาศักยภาพ อส.พน. อย่างต่อเนื่อง ปัจจุบัน มีอาสาสมัครพลังงานชุมชนกว่า 6,000 คนทั่วประเทศ มีส่วนร่วมในการผลักดันพลังงานชุมชนให้เกิดผลสำเร็จอย่างยั่งยืนเป็น รูปธรรมดังนี้ 
1) สร้างอาชีพด้านพลังงาน สามารถลดการใช้พลังงานในการผลิตต่อกลุ่มได้กว่าร้อยละ 25-60 % 
2) ร่วมพัฒนาแหล่งศึกษาเรียนรู้ด้านพลังงานประจำชุมชน 
3) ร่วมผลักดันแผนพลังงานชุมชนได้รับการบรรจุในแผนพัฒนา อปท. (แผนพลังงานประกอบด้วย 5 ด้าน ได้แก่ ด้านพลังงานทดแทน ด้านอนุรักษ์พลังงาน ด้านการพัฒนาบุคลากร ด้านพลังงานในชุมชน ด้านการฟื้นฟู ธรรมชาติและสิ่งแวดลอม และด้านการบูรณาการกับมิติอื่นๆ ในชุมชน) 
4) ร่วมจัดกิจกรรมตลาดนัด นิทรรศการพลังงานชุมชนภายในจังหวัด 
5) ชุมชนสามารถประหยัดค่าใช้จ่ายด้านพลังงานได้เฉลี่ยประมาณ 2,000 บาท/ปี/ครัวเรือน 
6) ร่วมขยายบ่อแก๊สชีวภาพชุมชน เตาเศรษฐกิจประยุกต์เตานึ่งก้อนเชื้อเห็ด เตากลั่นสมุนไพร โรง อบแห้งแสงอาทิตย์สามารถทดแทนก๊าซหุงต้ม (LPG) เฉลี่ยกว่าร้อยละ 50 หรือประมาณ 1,200 บาท/ปี/ครัวเรือน 
7) ร่วมพัฒนานักวิจัยพลังงานชุมชนที่จะสามารถพัฒนาไปสู่ชุมชนผลิตพลังงานขนาดเล็ก 
8) พัฒนาวิทยากรตัวคูณโครงการรณรงค์ความปลอดภัยจากการผลิตและใช้ก๊าซชีวภาพ ก๊าซชีวมวล แสงอาทิตย์ดำเนินการเผยแพร่องค์ความรู้ในสถานประกอบการ โดยเป็นการให้ความรู้ในสถานประกอบการที่มีการผลิต และใช้ก๊าซชีวภาพ สถานประกอบการที่มีการผลิตและใช้ก๊าซชีวมวล โดยเทคโนโลยี gasification สถาน ประกอบการที่มีการผลิตและใช้พลังงานแสงอาทิตย์ที่ติดตั้งบนหลังคา 
9) พัฒนาเครือข่ายการมีส่วนร่วมในการสื่อสารด้านพลังงานร่วมกับสื่อมวลชนท้องถิ่น การส่งเสริมและพัฒนาเครือข่ายการมีส่วนร่วมของประชาชนเพื่อสร้างทีมวิทยากรสื่อสารพลังงานจังหวัด
10) เครือข่ายการสื่อสารเพื่อการพัฒนาทัศนคติที่มีต่อการสนับสนุนการพัฒนาโรงไฟฟ้าฐาน
11) สร้างชุมชนให้เข้มแข็งและพึ่งพาตนเองได้โดยสามารถบูรณาการงบประมาณและเข้าถึงแหล่งทุน ต่างๆ สำหรับการพัฒนาชุมชนด้านพลังงานได้มากขึ้น เช่น ทุนจาก สสส. กองทุนสิ่งแวดล้อมโลก ทุนสนับสนุนของ สถานทูตญี่ปุ่น สถานฑูตออสเตรเลีย สำนักนวัตกรรมแห่งชาติ กองทุนเพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงานสำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน เป็นต้น

***ภาพประกอบ อส.พน. ที่เข้ารอบระดับภาค 15 คน