นักวางแผนพลังงานชุมชนกับการ “ฝึกปฏิบัติการภาคสนาม” 

กระทรวงพลังงานกับการพัฒนาศักยภาพนักวางแผนพลังงานชุมชน ด้วยการฝึกปฏิบัติการภาคสนาม

โครงการเพิ่มสมรรถนะด้านการบริหารและจัดการพลังงานครบวงจรในชุมชนระดับตำบล กระทรวงพลังงาน จึงเกิดขึ้นภายในแนวความคิดของ “การวางแผนพลังงานชุมชน” ตั้งแต่ปี 2549 ซึ่งเป็นกระบวนการในการผลักดันแผนปฏิบัติการพลังงานให้บรรลุวัตถุประสงค์ออกมาได้จริงเป็นรูปธรรมโดยการมีส่วนร่วมของคนในชุมชนตลอดทั้งกระบวนการของการวางแผนและการปฏิบัติตามแผน โดยมุ่งเน้นไปในทิศทางของพลังงานยั่งยืน
การมีส่วนร่วมของประชาคมในการวางแผนพลังงานชุมชนนี้ จะมีระดับการมีส่วนร่วมตั้งแต่ต้นกระบวนการวางแผนพลังงานจนกระทั่งนำไปสู่การปฏิบัติจริง มิใช้เป็นเพียงการรับรู้รับฟังข้อมูลเท่านั้น แต่ต้องมีส่วนร่วมในการเข้ามาตัดสินใจวางแผนพลังงานของท้องถิ่นตนเองด้วย ทั้งนี้รูปแบบของการตัดสินใจในการจัดการจะมีลักษณะที่กระจายศูนย์ (Decentralized) กล่าวคือไม่ได้ถูกจัดการโดยส่วนกลางเพียงอย่างเดียว อันสอดคล้องกับการบริหารจัดการภาครัฐแนวใหม่ซึ่งให้ความสำคัญกับการบูรณาการ
ดังเช่นที่ผ่านมา ยกตัวอย่างการเตรียมความพร้อมผู้ประสานงานแผนชุมชน หลักสูตร “วิทยากรกระบวนการมีส่วนร่วมภาคสนาม” ประจำจังหวัดชัยภูมิ ณ บ้านนาไก่เซา ตำบลนาเสียว อำเภอเมือง จังหวัดชัยภูมิ ซึ่งถือได้ว่าเป็นหนึ่งในกระบวนการเรียนรู้ของ “นักวางแผนพลังงานชุมชน” โดยกิจกรรมจะถูกออกแบบมาเพื่อคำนึงถึงเรื่องการมีส่วนร่วมเป็นหลัก ซึ่งผู้เข้าร่วมกิจกรรมจะถูกจัดให้มีการเรียนรู้วิถีชาวบ้านจากการร่วมอาศัยอยู่กับชาวบ้านในรูปแบบของโฮมสเตย์และศึกษาดูงานที่มีชาวบ้านผู้เป็นเจ้าของภูมิปัญญาท้องถิ่นเป็นวิทยากรถ่ายทอด เพื่อสร้างบรรยากาศการเรียนรู้ที่เรียบง่ายเท่าเทียม ซึ่งในระหว่างนี้กลุ่มคนเหล่านี้จะต้องฝึกทักษะด้านการสื่อสารจากการสัมภาษณ์ การตั้งคำถามเพื่อเก็บข้อมูลเชิงลึกถึงพื้นฐานทางสังคมทั้งกายภาพและจิตวิทยา การรับฟังความคิดเห็นและข้อเสนอแนะอย่างลึกซึ้ง การจับประเด็น การเชื่อมโยงประเด็น การสังเกต และการสร้างความสัมพันธ์ที่ดีกับคนในชุมชนอีกทั้งยังได้ฝึกการวิเคราะห์สังเคราะห์ข้อมูลและความคิดให้ออกมาเป็นแผนพลังงานที่สอดคล้องกับสถานการณ์จริงที่ได้เรียนรู้ร่วมกัน